Podatek obrotowy, płacony był od sprzedaży (obrotu) towarów. Nie obejmował on wszystkich produktów, a jedynie finalne dobra konsumpcyjne. Formalnie podatek ten płaciłdo budżetu państwa sprzedawca, ale faktycznie pochodził on z kieszeni nabywcy dóbrkonsumpcyjnych, który zmuszony był płacić cenę podwyższoną o podatek obrotowy; miałon więc charakter cenotwórczy. Stopy podatku obrotowego na poszczególne produkty byłybardzo zróżnicowane, co wpływało niekorzystnie na proporcje cen.Powszechny podatek od wartości dodanej (VAT – ang. Value Added Tax) –udoskonalenie podatku obrotowego.

Opodatkowaniu w wysokości stawki podstawowej22% podlegają wszystkie ogniwa produkcji i obrotu. Ten system jest korzystniejszydla budżetu państwa. Zapewnia szybszy i bardziej systematyczny napływ dochodówdo budżetu, gdyż nie trzeba czekać , aż zostanie wytworzony i sprzedany produktfinalny. Ma też przewagę nad pod. bezpośrednim, bo nie zależy od stopnia rentownościprzedsiębiorstw oraz czasu sporządzenia bilansu, a także rachunku zysku i strat.

Jedną z funkcji gospodarczych państwa jest funkcja stabilizacyjna, czyli działaniapaństwa w celu stabilizacji gospodarczej.Polityka antykryzysowa ma na celuzapobiegać zachwianiom gospodarczym takim jak bezrobocie, wysoka inflacja, spadekwzrostu gospodarczego. Do krótkoterminowych działań zapobiegawczych możnazaliczyć przeciw działanie bezrobociu (np. inwestowanie w szkolenia bezrobotnychw celu zmiany kwalifikacji), zwalczanie inflacji, zapobieganie bieżącym wahaniomkoniunkturalnym, stabilizacja rynku pieniężnego oraz dążeniu do równowagi bilansupłatniczego. Do długookresowych zalicza się : regulowanie stopy wzrostu gospodarczego,przeprowadzanie zmian strukturalnych gospodarki,nakłady na badania naukowo-techniczna.Czynnikami nakręcającymi koniunkturę, oraz wpływającymi na działaniaantykryzysowe, czyli wyprzedzające ewentualne zagrożenia kryzysem są inwestycjepubliczne, zakupy rządowe ( w szczególności ważną pozycję w zakupach stanowią zakupyproduktów rolnych, bez których ujawniły by się zwłaszcza kryzysy agrarne), politykapodatkowa (powinna zwalniać od podatku, uwzględniać ulgi dla przedsiębiorstwdziałających w rejonach najbardziej narażonych na kryzysy), polityka regulacji cen i płac(aby ceny nie wpływały na obniżenie popytu na towary).

Funkcja stabilizacyjna – polega na podejmowaniu przez państwo działań stabilizującychgospodarkę przez realizację głównie takich celów jak: osiągniecie i utrzymywanie wdłuższym okresie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego, ograniczenie do minimuminflacji i bezrobocia, stabilizację rynku pieniężnego (aby stopa% kredytu nie była zbytwysoka), możliwie najlepsze wykorzystanie rzeczowych czynników produkcji. Są tonajważniejsze cele makroekonomicznej polityki państwa.Istnieją dwa zasadnicze rodzaje polityki makroekonomicznej państwa: polityka fiskalna(manipulowanie poziomem podatków i wydatków państwa) i polityka monetarna(manipulowanie przez bank centralny stopą wzrostu podaży pieniądza)Polityka podatkowa powinna zwalniać od podatku, uwzględniać ulgi. Podatki nadmierniezmniejszają możliwość wydatków domowych, wpływają na inwestycje, potencjalnąprodukcję i zatrudnienie. Fiskalizm – wysoki poziom podatku.

Polega przede wszystkim na działaniach zmierzającychdo niwelowania zbyt dużych nie akceptowanych społecznie różnic dochodowych imajątkowych oraz pomocy ludziom starym, upośledzonym i chorym, którzy nie są w stanieradzić sobie sami.Państwo przejmuje część dochodów i poprzez transfery pieniężne przekazuje je tymosobom, które mają niskie dochody.Głównymi instrumentami realizacji tej funkcji są: system podatkowy, wydatki budżetowe,składki na ubezpieczenia społeczne oraz systemy różnego typu opłat i cen.Głównymi formami pomocy ze strony państwa są więc różnego typu świadczenia pieniężne(transfery), w tym:- dofinansowywane przez państwo (emerytury i renty, zasiłki inwalidzkie i chorobowe,zasiłki dla bezrobotnych),- w całości finansowane przed państwo (zasiłki dla osób o niskich dochodach, dodatkirodzinne, dodatki mieszkaniowe)- świadczenia w naturze (powszechna służba zdrowia i oświata).

Polega na podejmowaniu działań sprzyjającychoptymalnej alokacji zasobów gospodarczych. Ogólnie biorąc w gospodarce rynkowej chodziprzede wszystkim o ochronę własności prywatnej oraz o wspomaganie i uzupełnianie, a wpewnych sytuacjach także o korygowanie lub zastępowanie mechanizmu rynkowego.Alokacja – jest to podział i przeniesienie ograniczonych zasobów między różne dziedzinyzastosowania. Alokacja odbywa się przy pomocy mechanizmu rynkowego.Mechanizm rynkowy nie zapewnia racjonalnej alokacji bez ingerencji Państwa. Strukturaprodukcji nie odpowiadała w pełni zapotrzebowaniu społeczeństwa.Prywatyzacja – zmiana formy własności z państwowej na prywatnąNacjonalizacja – zmiana formy własności z prywatnej na państwowąDominacja własności prywatnej i rynkowego mechanizmu regulowania procesówgospodarczych to dwa główne filary gospodarki rynkowej i zarazem podstawowewarunki efektywnego gospodarowania. Dlatego też zasadniczym zadaniem państwa w tej gospodarce jest raczej rozszerzanie prywatnej przedsiębiorczości i rynku, niż ichograniczanie.

Rozróżniamy wiele środków zaspokojenia potrzeb. Można podzielić je na dobra materialne i usługi. Dobra materialne obejmują dobra wolne i gospodarcze. Dobra wolne to dobra ilościowo nieograniczone i zawsze dla   ludzi   dostępne   (powietrze,   światło).   Dobra   gospodarcze   (ekonomiczne)   są   efektem   działalności gospodarczej   człowieka.   Otrzymujemy   je   na   drodze   wydobywania,   przetwarzania   i   przemieszczania zasobów przyrody. Dobra gospodarcze zaspokojają potrzeby w sposób bezpośredni i pośredni.   Dobra konsumpcyjne   zaspokajają   nasze   potrzeby   w   sposób   bezpośredni   (telewizor   czy   książki).   Dobra   które zaspokajają nasze potrzeby w sposób pośredni to dobra produkcyjne, służące do dalszej przeróbki na dobra konsumpcyjne. Wyróżniamy  także   dobra które  ulegają zużyciu  po jednorazowym  wykorzystaniu  bądź wielokrotnego użytku. Dobra gospodarcze podzielić można także na dobra prywatne i publiczne czy też dobra   społecznie   pożądane   i   niepożądane.   Pomiędzy   dobrami   można   także   mówić   o   relacjach komplementarności   i   substytucyjności.   Ludzkie   potrzeby   można   także   zaspokoić   za   pomocą   dóbr niematerialnych do których zaliczamy usługi.

Gospodarka   centralnie   planowana   charakteryzowała   się   dwiema   zasadniczymi   cechami:   dominacją państwowej własności czynników produkcji oraz nierynkową alokacją zasobów gospodarczych. Państwowa własność czynników produkcji odnosiła się przede wszystkim do dóbr kapitałowych, w mniejszym stopniu do ziemi, a w najmniejszym do pracy. Najważniejsze decyzje dotyczące alokacji zasobów gospodarczych (co, jak i dla kogo produkować) podejmowane były w tej gospodarce przez centralną biurokrację partyjnopaństwową, w tym przez centralnych planistów. Głównym regulatorem gospodarki był nie rynek, lecz plan centralny. Cele długo planowe ustalane były  na podstawie oceny możliwości produkcyjnych gospodarki i wizji centralnego planisty, dotyczącej wielkości i struktury a także efektu produkcyjnego. Plany te ustalane były   z   bardzo   szczegółowymi   zadaniami   pod   względem   rzeczowym,   ilościowym   i   jakościowym. Narzędziem do realizacji planu były nakazy, które określały wielkość i strukturę produkcji oraz przydziały środków   niezbędnych   do   wytworzenia   planowanej   produkcji.   W   gospodarce   rynkowej   wszystkie najważniejsze czynniki reguluje sam mechanizm rynkowy. Interwencjonizm państwowy odbywa się na bardzo niewielką skalę pomagając gospodarce się rozwijać.

Koszt księgowy jest sumą kosztów jawnych (wydatków bieżących przedsiębiorstwa) i amortyzacji, natomiast

koszt ekonomiczny są pojęciem szerszym gdyż obejmują oprócz kosztów księgowych tak zwane koszty

alternatywne   (koszty   okazji   –  utraty   możliwości   wykorzystania   różnych   zasobów   na   inne   cele).  Koszt

alternatywny obejmuje także koszty nieujawnione (wykorzystanie własnych czynników produkcji). Koszt

księgowy jest tutaj rozumiany jako koszt finansowy gdy koszt ekonomiczny ‘opisuje’ wartości niematerialne.

Do kosztu ekonomicznego zaliczymy utraconą możliwość wykorzystania robotników do produkcji pralek

wtedy   gdy   produkowali   lodówki.   Koszt   ekonomiczny   ma   za   zadanie   pomóc   w   analizie   rentowności

przedsięwzięć inwestycyjnych i podejmowaniu optymalnych decyzji.

 

Równowaga   rynkowa   jest   nierozerwalnie   połączona   z   prawem popytu   i   podaży.   Równowaga   rynkowa   powstaje   gdy   krzywa popytu   przecina   krzywą   podaży.   W   tym   punkcie   następuje zrównanie   wielkości   popytu   i   podaży.   W   tym   punkcie wykreowana   zostaje   cena   równowagi   rynkowej.   Jeżeli   cena wzrasta powyżej cenę równowagi rynkowej następuje nadwyżka wielkości podaży na wielkością popytu a w przeciwnym wypadku  do czynienia mamy z niedoborem wielkości podaży w stosunku do rozmiarów popytu. W gospodarce wolnokonkurencyjnej stany takie nie będą utrzymywać się długo gdyż albo producenci będą dążyć do zmniejszenia   ceny   przez   co   będzie   wzrastać   liczba   chętnych   konsumentów   co   będzie   powodować zahamowanie zmniejszania się cen przez co osiągnięty zostanie punkt równowagi.

HUMAN RELATIONS – odkrycie, że zatrudnieni są ludźmi o złożonych potrzebach, które muszą być zaspokojone, jeśli pracownicy mają zachować zdrowie i pracować efektywnie. Badacze związani z tym kierunkiem to: E. Mayo, A. Maslow, F. Herzberg, D. McGregor, K. Lewin. Kierunek ten został zapoczątkowany w końcu lat 20-tych, a najbujniej rozwinął się po II wojnie światowej. Był to okres znakomitej koniunktury, ekspansji gospodarczej, znikomej inflacji, wysokiego poziomu zatrudnienia  i wysokich płac. Sam termin human relations sprowadza się w praktyce do sztuki postępowania z ludźmi w taki sposób, żeby zachowywali się tak, jak się od nich żąda.